مسئله مندسازی فقدان «تجربه سختی و محرومیت» در دوران کودکی(اغلب) کودکان ایرانی امروز
محورهای موضوعی : تاریخ و ماهیت رشته فلسفهٔ تعلیموتربیت، مکاتب و رویکردهای فلسفهٔ تعلیموتربیت قدیم و جدید ،تاریخ اندیشه و عمل تربیتی (سیاستها، برنامهها، اقدامات و...) مفاهیم، گزارهها و نظریههای تربیتی آراء مربیان و فیلسوفان تربیتی روششناسی پژوهشهای تربیتی انواع تربیت مسائل تعلیموتربیت ایران و جهان برنامه درسی و آموزش در رشتههای گوناگون
1 -
کلید واژه: دوره کودکی, تجربه سختی و رنج, نازپروردگی, مسئله مندسازی, آگاهی کاذب, فوکو, هابرماس,
چکیده مقاله :
در سایه گذر جامعه ایران از دوره سنتی به (شبه) مدرن در یک قرن اخیر، به نظر میرسد دوران کودکی کودکان ایرانی، همراه با تغیر و تحولات متفاوتی بوده است. یکی از این تحولات مهم ، کمرنگشدن و حذف «تجربه سختی و محرومیت» از دوران کودکی آنهاست. آنچه که برای کودکان ایرانی دهه پنجاه و سالهای سخت جنگ دهه شصت، رویایی دستنیافتی بود، اینک برای «اغلب» کودکان ایرانی دهه نود، خواستهای بسیار پیشپاافتاده مینماید. آن افراط «محرومیت و سختی» کودکان آن روز، اینک به «تفریط نازپروردگی و راحتطلبی»اغلب کودکان امروز بدل شده است. نسل والدینی که در کوره کودکی آن سالها، «آبدیده» شدهاند، از سر خیرخواهی و عدم تکرار پیامدهای آن «تجربه سختی و محرومیت»، با همه وجود میکوشند تا زیستی عاری از تجربههای سازنده رنج، دشواری و «تابآوری» برای «تک نورچشمشان»، فراهمسازند. اما بحران تربیتی از آنجا آغاز میشود که چنین رویه و سبکی در تربیت کودکان، به عنوان یک «امر مطلوب تربیتی» تلقی میشود. اما به سبک پرسش فکویی میتوان پرسید آیا تلاش برای حذف تجربه محرومیت و سختی از زیستکودکانه، واقعا «امری مطلوب» در تربیت آینده آنهاست؟ این پژوهش با طرح چنین پرسشی درصدد است تا این امر مطلوب در تربیتِ کودکان امروزی جامعه ایرانی را به چالش بکشد و آن را نه به عنوان یک ارزش و امر مطلوب، بلکه به عنوان «یک چالش و مسئله تربیتی» مطرح سازد. برای این منظور از روش «انتقادی فراونده و مثبت» هابرماس برای به چالشکشیدن «آگاهیهای کاذب» منجر به تلاش برای حذف تجربه سختی و تابآوری کودکان امروزی استفادهشده است
Over the past century, as Iranian society has undergone a transition from its traditional foundations toward a (semi-)modern condition, the experience of childhood in Iran appears to have been subject to profound and multifaceted transformations. Among the most significant of these shifts is the gradual attenuation—and in many cases, the deliberate elimination—of "the experience of hardship and deprivation" from children's lives. The parental generation—tempered, as it were, in the crucible of that earlier childhood—now acts from a well-intentioned desire to shield their offspring from the very hardships that shaped them. The educational crisis, however, emerges precisely at the point where such an approach to child-rearing comes to be regarded not merely as understandable, but as a "desirable educational ideal." Following the spirit of a Foucauldian inquiry, one might pose the following question: Does the systematic effort to eradicate experiences of deprivation and hardship from childhood truly constitute a "desirable" end in the education of future generations? The research aims to challenge the taken-for-granted desirability of this prevailing approach to child-rearing in contemporary Iranian society, reframing it not as an educational value or ideal, but rather as an "educational challenge and problem" in need of critical examination. To this end, the study employs Huberman’s method of "transcendental and positive critique" to interrogate the "false consciousness" that underlies and legitimizes the systematic effort to eliminate experiences of hardship and resilience-building from the lives of today's children.
Attaran, M. (2017) Narrative inquiry (foundation and levels), Tehran: farhangiyan university press. (In Persian)
Asadpour, S. (2022). Analyzing the encounter with suffering in junior high school Persian textbooks. Journal of Educational and School Studies, 11(4), 525-547.http://dor/ 20.1001.1.2423494.1401.11.4.21.9(In Persian)
Asadpour, S., Fallah, N., & Hasani, N. (2022). Analysis of the nature of happiness and its implications for social education from the perspective of Qabusnameh. Journal of Didactic Literature, 14(54), 53-70. http//doi/ 10.30495/PARS.2022.697984 (In Persian)
Askari, Z., Norouzi, R. A., & Mohammadi Chabaki, R. (2017). From suffering to treasure: Analyzing three approaches to the educational role of suffering. New Educational Thoughts, 13(1), 52-69.http://doi/10.22051/JONTOE.2017.11183.1402 (In Persian)
Bagheri, K. (2011). A fresh look at Islamic education (Vol. 1, 26th Ed.). Tehran: Madreseh Publications.
Bagheri, K. (2011). The identity of Islamic-human sciences: An epistemological look at the relationship between religion and human sciences. Tehran: Islamic Culture and Publication Organization.
Bagheri, K. (2013). The desired model of education in the Islamic Republic of Iran (2nd Ed.). Tehran: Madreseh Publications.
Bagheri, K. (2021). A fresh look at Islamic education (Vol. 2). Tehran: Madreseh Publications.
Bagheri, K. (2023). Education in the horizon of agency (2nd Ed.). Tehran: Vakavosh Publications.
Bagheri, K. (2025). Philosophy of education in early childhood [Conference presentation]. The 13th National Conference of the Iranian Philosophy of Education Association, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran.
Bagheri, K., Sajjadieh, N., & Tavassoli, T. (2010). Approaches and methods of research in the philosophy of education. Tehran: Institute for Cultural and Social Studies.
Eskandari Sharafi, M., & Bazvand, A. (2021). Bibliography of Houshang Moradi Kermani's works. Quarterly Journal of Persian Language and Literature, 4(1), 37-57.http://doi/ 20.1001.1.26456478.1400.4.10.7.2 (In Persian)
Faghirdoost, A., Sherinkam, E., & Salari, H. (2024). Elementary school teachers' lived experience of parental violence against teachers and its impact on students' academic and educational performance. Proceedings of the First International Conference on Applied Studies in Educational Processes, Bandar Abbas. https://civilica.com/doc//2246438 (In Persian)
Karimi, A. (2007). What education is not? (6th Ed.). Tehran: Monadi-ye Tarbiat Cultural and Artistic Institute. (In Persian)
Khoshk Jan, Z. (2017). This suffering is not a suffering: Sacred suffering in the meaning system of Shiism and Judaism. Tehran: Kavir Publications. (In Persian)
Lewis, J. P. (2024). Competent parenting (F. Kalehri, Trans.). Tehran: Yare Nik Publications. (In Persian)
Moradi Kermani, H. (1974) Majid's Tales, Tehran: Moein (In Persian).
Purnamdarian, T. (2011). The crimson intellect: Explanation and interpretation of Sohrevardi's mystical stories. Tehran: Sokhan Publications. (In Persian)
Rahbarian, M. R. (2016). School or cage: Reflection of school in classical texts and contemporary fiction. Tehran: Elmi va Farhangi Publications. (In Persian)
Saks, L. (2025). Child dominion, the end of education (P. Pourmalek, Trans.). Tehran: Anja Publications. (In Persian)