مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دو فصلنامه فلسفه تربیت 2538-2802 2 12 2026 8 24 Good Listening: A Virtuous Action in Character Education نیکوشنیدن: کنشی فضیلتمندانه در تربیت منش fa سمانه اميني مشهدي فردوسی مشهد 2026 5 5 Drawing on Imam Ali’s saying, “May God bless whoever listens to a point of wisdom and retains it,” and guided by Qur’anic principles of selective and accountable listening (39:18; 17:36), this study conceptualizes istimāʿ e tafahhumī, understanding-oriented and ethically accountable listening as a virtuous action within character education. Listening is thus framed not as a mere technical skill, but as a relational and morally accountable practice informed by practical judgment and the aims of education. A central issue arises in talk-centered classrooms, where participation is often measured by frequency of speaking. When spoken contribution serves as the main indicator of engagement, outward signs of attentiveness such as eye contact, nodding, or silence can blur the vital boundary between genuine listening and pretending to listen. In these settings, such cues may be mistakenly interpreted as proof of understanding; over time, compliance may slip into mere pretense, with the appearance of listening replacing authentic understanding. To address this, a normative–operational framework, adapted from the Caught–Taught–Sought (CTS) model, connects virtuous listening to moral, intellectual, civic, and performance virtues. To make understanding visible and distinguish authentic listening from performative mimicry, three minimal indicators are proposed: (1) reflective pausing, (2) restating for verification, and (3) clarifying questions for shared understanding. Through an analytical–deductive approach, the study argues that centering virtuous listening in authentic dialogue transforms the classroom into a space for responsible and understanding-oriented interaction. هدف اصلیِ پژوهش حاضر، تبیین مفهومِ «نیکوشنیدنِ فضیلت&zwnj;مندانه» در تربیتِ منش و ارائۀ چارچویی عملی برای آشکارسازیِ فهم در گفت&zwnj;وگوی کلاسی است. در پرتوِ فرازی از خطبۀ ۷۶ نهج&zwnj;البلاغه: « خداوند رحمت کند کسى را که چون سخن حکيمانه&zwnj;اى را بشنود، خوب فرا گيرد »، و با الهام از آیۀ ۱۸ سورۀ زمر «آنان كه سخن را مى&zwnj;شنوند و از بهترينش پيروى مى&zwnj;كنند...» و نیز آیۀ ۳۶ سورۀ اسراء «از چیزی که بدان علم نداری پیروی مکن؛ زیرا گوش و چشم و دل، همگی در برابر آن مسئول&zwnj;اند«، این پژوهش می&zwnj;کوشد نیکو شنیدن (استماع تفهمی) را  نه صرفاً یک مهارت ارتباطی، بلکه کنشی اخلاقی، عقلانی و مسئولانه در شکل&zwnj;گیری منش انسانی معرفی &zwnj;کند. مسئله آن است که در کلاس&zwnj;های گفتارمحور، مشارکت غالباً با میزان سخن&zwnj;گفتن سنجیده می&zwnj;شود و در نتیجه «خودِ گویا» برجسته می&zwnj;گردد و «خودِ شنوا» به حاشیه می&zwnj;رود. در چنین فضای آموزشی، ممکن است نشانه&zwnj;های ظاهری توجه، جای فهم را بگیرد و «تظاهر به شنیدن» پدیدآید. این پژوهش با تکیه بر تربیت منش و مدل سه&zwnj;مرحله&zwnj;ای الگوگیری، آموختن و پی&zwnj;جویی (CTS)، چارچوبی مفهومی ارائه می&zwnj;کند که  کنش نیکوشنیدن را در چهار رکن اخلاقی،عقلانی، شهروندی و عملکردی تبیین می&zwnj;نماید. برای تمایز نیکوشنیدن از تظاهر به شنیدن، سه شاخص حداقلی پیشنهاد می&zwnj;شود: مکثِ کوتاهِ معنادار، بازگویی و طرح پرسش روشنگر.  رویکرد پژوهش تحلیلی–استنتاجی است و نشان می&zwnj;دهد تداوم نیکوشنیدن به&zwnj;مثابۀ کنشی فضیلتمندانه در مرکز گفت&zwnj;وگو، زمینه&zwnj;ساز شکل&zwnj;گیری گفت&zwnj;وگویی اصیل، تعاملِ مسئولانه و زیستِ فضیلت&zwnj;مندانه در کلاس و مدرسه است.

http://pesi.saminatech.ir/en/Article/Download/53502