مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دو فصلنامه فلسفه تربیت 2538-2802 2 12 2026 8 24 Rethinking the concept of "listening to the child": from an educational act to a fundamental experience of encountering the other بازاندیشی در مفهوم «گوش‌دادن به کودک»: از کنشی تربیتی تا تجربه‌ای بنیادین از مواجهه با دیگری fa پروانه ولوی دانشگاه شهید چمران اهواز زهرا بلیوند دانشگاه شهید چمران اهواز 2026 2 4 This article offers a philosophical rethinking of what it means to listen to the child, not as a communicative skill or an instrumental strategy for facilitating learning, but as an ethical encounter with the Other. The point of departure is the assumption that, within many educational relationships, listening is already constrained by adult expectations, intentions, and pedagogical aims. As a result, the child’s voice is often interpreted, regulated, or appropriated before it is genuinely heard. Adopting a conceptual–analytical approach and drawing on a Levinasian understanding of ethics, the article reconceives listening as an act that does not originate in the adult’s pedagogical will, but in the call of the Other—a call that places the teacher or parent in a position of ethical responsibility. From this perspective, listening to the child is understood as a response to presence and voice, rather than as a technique of guidance, control, or interpretation. this study seeks to cultivate a philosophical sensitivity toward the child—one that may be described as an attempt to listen to each child as if they were the only child in the world. Although such an orientation may initially appear merely inspirational, it holds the potential to prompt deeper reflection on educational ethics, the language of curriculum, and the meaning of shared existence within educational life. این مقاله به بازاندیشی در معنای «گوش&zwnj;دادن به کودک» می&zwnj;پردازد؛ نه به&zwnj;عنوان مهارتی ارتباطی یا ابزاری برای تسهیل یادگیری، بلکه به&zwnj;مثابه مواجهه اخلاقی با دیگری. نقطه ی عزیمت مقاله بر این فرض است که در بسیاری از روابط تربیتی، گوش&zwnj;دادن پیشاپیش در چارچوب انتظارات، مقاصد بزرگسالان محدود می&zwnj;شود و از همین رو، صدای کودک پیش از شنیده&zwnj;شدن، تفسیر یا مهار می&zwnj;گردد. در برابر این پیش&zwnj;فرض، این مقاله با بهره&zwnj;گیری از روش تحلیلی- مفهومی درپرتو خوانشی لویناسی از اخلاق، گوش&zwnj;دادن را کنشی می&zwnj;فهمد که نه از اراده تربیتی بزرگسال، بلکه از فراخوان دیگری آغاز می&zwnj;شود؛ فراخوانی که بزرگسال را در مقام معلم یا والد، در معرض مسئولیت قرار می&zwnj;دهد. با تکیه بر فلسفه امانوئل لویناس و خوانش&zwnj;های تربیتی متأثر از آن، این نوشتار استدلال می&zwnj;کند که گوش&zwnj;دادن به کودک، هنگامی که به&zwnj;مثابه پاسخ&zwnj;گویی به حضور و صدای دیگری فهم شود، نه دلالت بر محو خود دارد و نه به خودمختاری مطلق کودک می&zwnj;انجامد؛ بلکه نوعی گشودگی اخلاقی را پیشنهاد می&zwnj;کند که در آن، سوژه تربیتی از موضع سلطه، تفسیر و پیش&zwnj;داوری فاصله می&zwnj;گیرد. درنهایت این مقاله می&zwnj;کوشد به&zwnj;جای افزودن بر فهرست مهارت&zwnj;های ارتباطی یا توصیه&zwnj;های کاربردی، امکان نوعی الهام بخشی و حساسیت فلسفی را در مواجهه با کودک ایجاد کند. حساسیتی که شاید بتوان آن را تمرینِ شنیدنِ و درک کردن کودک «چنان&zwnj;که گویی تنها کودک این جهان است» نامید. چنین افقی، هرچند در گام نخست صرفاً الهام&zwnj;بخش به نظر می&zwnj;رسد، می&zwnj;تواند زمینه&zwnj;ساز بازاندیشی&zwnj;های عمیق&zwnj;تری در باب اخلاق تربیتی، زبان برنامه درسی و معنای بودنِ مشترک در جهان آموزش باشد.

http://pesi.saminatech.ir/en/Article/Download/52916