مرکز منطقه ای اطلاع رسانی علوم و فناوری دو فصلنامه فلسفه تربیت 2538-2802 2 12 2026 8 24 Exploring the Concept of the Primary School Student in Iran’s Educational System واکاوی مفهوم دانش آموز دبستانی در نظام آموزش و پرورش ایران fa زهرا زارعی دانشگاه شیراز فریبا خوشبخت دانشگاه شیراز محبوبه البرزی دانشگاه شیراز بابک شمشیری دانشگاه شیراز 2025 10 19 Primary school students are among the most impressionable actors in the educational system, as this stage represents children’s entry into cognitive, emotional, and value-based domains and the beginning of formal socialization. Understanding the characteristics that define the concept of the primary school student is crucial for evaluating educational performance. This study explored how this concept is constructed within Iran’s educational system. Method: Using a qualitative, phenomenological approach, this emergent study analyzed Persian-language textbooks for grades four to six and conducted semi-structured interviews with five teachers and six students. Participants were selected purposively until data saturation was reached. Data were examined through descriptive–interpretive analysis and inductive content analysis. Findings: Three major components shape the concept of the primary school student: <ol style="text-align: left;" data-start="1084" data-end="1459"> <li data-start="1084" data-end="1206"> The student’s image within the education system, including personal traits, social roles, activities, and challenges; </li> <li data-start="1207" data-end="1286"> The teacher’s influence, covering educational and developmental functions; </li> <li data-start="1287" data-end="1459"> The educational system’s role, encompassing its structural features and functional limitations. These components and their elements are detailed in the main article. </li> </ol> Findings suggest that Iran’s educational system mainly emphasizes students’ cognitive skills and conformity, while emotional, social, and cultural dimensions receive less focus. Despite partial efforts to address these areas in textbooks and teaching, curriculum design and implementation still limit holistic development. The gap between educational policy ideals and students’ real experiences highlights the need to redefine policies, strengthen teachers’ developmental roles, and broaden the conceptualization of students within the system. دانش&zwnj;آموزان دبستانی را می&zwnj;توان  تأثیرپذیرترین کنشگران نظام تعلیم و تربیت تلقی کرد.درک مؤلفه&zwnj;هایی موثر درشکل&zwnj;گیری مفهوم دانش&zwnj;آموز ابتدایی نقشی اساسی در ارزیابی عملکرد نظام آموزشی ایفا می&zwnj;کند. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم دانش&zwnj;آموز دبستانی در نظام تعلیم و تربیت ایران به روش کیفی پدیدار شناسی، به صورت پیدایشی انجام شد. گردآوری داده&zwnj;ها با روش تحلیل محتوای استقرایی در کتابهای فارسی چهارم، پنجم و ششم دبستان و روش مصاحبه نیمه عمیق با پنج معلم و شش دانش آموز مقطع دبستان صورت گرفت. برای انتخاب معلمان و دانش آموزان از روش نمونه&zwnj;گیری هدفمند با توجه به اصل اشباع شدگی در انتخاب نمونه و بخش تجزیه و تحلیل داده ها از رویکرد توصیفی- تفسیری، به شیوه تحلیل محتوا استفاده شد.نتایج نشان داد که مفهوم دانش آموز دبستانی در نظام آموزش و پرورش شامل سه مؤلفه اصلی؛1)تصویر دانش&zwnj;آموز در نظام تعلیم و تربیت 2)جایگاه معلم در شکلدهی به مفهوم دانش&zwnj;آموز3)نقش نظام آموزش و پرورش در شکلدهی به مفهوم دانش&zwnj;آموز بود که عناصر هریک به تفصیل در متن مقاله شرح داده شده است. نتایج این پژوهش نشان داد که مفهوم دانش&zwnj;آموز دبستانی در ایران بیشتر بر ویژگی&zwnj;های شناختی و اطاعت&zwnj;پذیری متمرکز و سایر ابعاد وجودی کودک، همچون جنبه&zwnj;های هیجانی، اجتماعی و فرهنگی، کمتر مورد توجه قرار گرفته&zwnj;اند. هرچند در محتوای کتاب&zwnj;های درسی و دیدگاه معلمان، تلاش&zwnj;هایی برای لحاظ&zwnj;کردن این ابعاد مشاهده می&zwnj;شود، اما ساختار برنامه&zwnj;ریزی درسی و شیوه اجرای آن، مانع تحقق تربیت متوازن شده است.شکاف میان اهداف آرمانی و تجارب زیسته، بازنگری در سیاست&zwnj;های آموزشی، نقش معلم و جایگاه دانش&zwnj;آموز را ضروری می&zwnj;سازد.

http://pesi.saminatech.ir/en/Article/Download/51860